Hiện tượng El Niño quay trở lại với cường độ mạnh đe dọa làm tê liệt các tuyến hàng hải huyết mạch, đặc biệt là Kênh đào Panama với rủi ro giảm 40% công suất thông quan do mực nước thấp. Sự cộng hưởng giữa gián đoạn logistics tại các kênh đào và khủng hoảng nguồn cung nông sản từ Ấn Độ, Úc sẽ đẩy chi phí vận tải và giá lương thực toàn cầu vào một chu kỳ tăng trưởng cấu trúc mới đầy rủi ro
Cơ quan Khí tượng Nhật Bản vừa chính thức tuyên bố sự quay trở lại của hiện tượng El Niño vào ngày 10 tháng 6, đi kèm cảnh báo về xác suất lên tới 67% hiện tượng này sẽ phát triển thành Siêu El Niño vào năm 2027. Tuyên bố này xuất hiện vào thời điểm hệ thống logistics và lương thực thế giới đang ở trạng thái nhạy cảm nhất khi phải đồng thời hấp thụ cú sốc nguồn cung dầu lớn nhất kể từ thập niên 1970 và tình trạng gián đoạn phân bón tại eo biển Hormuz. Dữ liệu lịch sử từ Đại học Dartmouth cho thấy một đợt El Niño mạnh như giai đoạn 1997-1998 từng gây thiệt hại tới 5,7 nghìn tỷ USD cho GDP toàn cầu, một con số phản ánh mức độ tàn phá khủng khiếp đối với hạ tầng năng lượng và mạng lưới vận tải xuyên lục địa.
Điểm nghẽn logistics trực tiếp nhất trong dự báo này nằm ở Kênh đào Panama, nơi mớn nước giảm sâu buộc các đơn vị quản lý phải hạn chế số lượng tàu qua lại. Trung tâm Dự báo Khí hậu Hoa Kỳ lưu ý rằng trong các sự kiện El Niño mạnh, lượng mưa tại lưu vực hồ Gatun sụt giảm nghiêm trọng có thể làm giảm số lượng chuyến tàu đi qua từ mức 36-38 tàu xuống chỉ còn khoảng 22-24 tàu mỗi ngày. Việc hạn chế năng lực thông quan tại Panama trong khi eo biển Hormuz vẫn đang bị phong tỏa đẩy hệ thống hậu cần vào kịch bản quản lý cùng lúc hai điểm nghẽn lớn nhất thế giới, làm tăng thêm vài tuần thời gian vận chuyển và hàng trăm USD chi phí định tuyến cho mỗi container hàng hóa vận chuyển giữa Thái Bình Dương và Đại Tây Dương.
Thị trường năng lượng cũng ghi nhận những biến động tiêu cực khi giá xăng đã tăng 52% và nhiên liệu máy bay tăng 58% kể từ cuối tháng 2 năm 2026. Hiện tượng El Niño làm giảm đáng kể lượng mưa tại các khu vực phụ thuộc vào thủy điện như Brazil, nơi chiếm tới 60-70% tổng sản lượng điện quốc gia, buộc các chính phủ phải chuyển sang sử dụng nhiệt điện với chi phí đắt đỏ. Sự kết hợp giữa nguồn cung thủy điện giảm và nhu cầu làm mát tăng vọt do nhiệt độ cao tạo ra sự thắt chặt biên độ cung ứng điện, dẫn đến giá điện tăng đột biến và tình trạng cắt giảm sản lượng công nghiệp diễn ra trên diện rộng.
Đối với khu vực Đông Nam Á, bao gồm Việt Nam, Lào và Thái Lan, việc sụt giảm mực nước tại các hệ thống thủy điện sông ngòi do hạn hán gây áp lực trực tiếp lên cấu trúc chi phí sản xuất của chuỗi cung ứng. Điều này đặc biệt nguy hiểm khi các quốc gia này đang là điểm đến chính của làn sóng dịch chuyển sản xuất từ Trung Quốc. Bên cạnh đó, tình trạng hạn hán tại Indonesia và Malaysia - hai quốc gia chiếm 85% lượng xuất khẩu dầu cọ toàn cầu - đang đẩy giá dầu thực vật lên mức cao kỷ lục, làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát lương thực tại các thị trường nhập khẩu.
Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) cảnh báo rằng nếu tác động của El Niño làm hỏng mùa mưa tại Ấn Độ, quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, con số 45 triệu người đối mặt với nạn đói trầm trọng sẽ phải điều chỉnh tăng mạnh. Các chuyên gia tại FAO nhận định sự kết hợp giữa việc thiếu hụt phân bón do gián đoạn tại Hormuz và tình trạng thiếu nước do El Niño sẽ gây ra mức giảm năng suất không tuyến tính, nơi thiệt hại tổng hợp vượt xa tổng mức giảm của từng yếu tố đơn lẻ. Triển vọng logistics trong 12 tháng tới sẽ phụ thuộc mật thiết vào khả năng điều phối của các chủ hàng trước các hạn chế mớn nước tại các kênh đào chiến lược và nỗ lực kiểm soát lạm phát từ các ngân hàng trung ương khi giá nông sản và năng lượng vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
#logistics #chuoi_cung_ung #ElNino #kenhdaoPanama #vantaicontainer #anninhluongthuc #giacuoc #eobienHormuz
vi
