Việc dỡ bỏ phong tỏa eo biển Hormuz sau thỏa thuận Mỹ - Iran mang lại tín hiệu lạc quan cho thị trường năng lượng nhưng mạng lưới logistics toàn cầu dự kiến mất từ 9 đến 12 tháng để giải tỏa 2 triệu container bị ảnh hưởng và tái cân bằng thiết bị. Mặc dù giá dầu đã hạ nhiệt, các doanh nghiệp vận tải vẫn đối mặt với thách thức lớn từ chi phí bảo hiểm chiến tranh neo cao và rủi ro từ 80 quả thủy lôi chưa được rà phá trên tuyến hàng hải huyết mạch này.
Ngày 17/06/2026 đánh dấu bước ngoặt quan trọng đối với mạng lưới vận tải biển quốc tế khi Mỹ và Iran chính thức ký bản ghi nhớ dỡ bỏ phong tỏa eo biển Hormuz, khép lại hơn ba tháng huyết mạch năng lượng bị tê liệt. Ngay sau thông tin này, giá dầu Brent trong phiên giao dịch châu Á đã phản ứng tức thì bằng mức giảm 1,2%, xuống còn 78,62 USD/thùng. Dữ liệu từ MarineTraffic và Nikkei Asia ghi nhận sự dịch chuyển của các tàu chở dầu đang neo đậu ngoài khơi Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) chỉ vài giờ sau khi lệnh phong tỏa hải quân được gỡ bỏ. Theo báo cáo từ AFP, tổng cộng 25 tàu thương mại đã vượt qua eo biển trong ngày 18/6, con số cao nhất kể từ tháng 4 nhưng vẫn cách xa mức bình quân 120 tàu mỗi ngày vào thời điểm trước xung đột.
Dù dòng tàu bắt đầu nhộn nhịp trở lại, chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn đang vận hành trong trạng thái "bình thường mới" đầy rủi ro với khoảng 2 triệu container bị ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp. Theo ước tính từ nhà cung cấp dữ liệu Kpler, hiện vẫn còn 118 tàu chở dầu bị mắc cạn tại vịnh Ba Tư và quá trình giải tỏa lượng hàng tồn đọng này dự kiến kéo dài ít nhất 10-15 ngày. Ông Adam Sharpe, Phó Chủ tịch tại Lloyd's List Intelligence, nhận định quá trình khôi phục sẽ diễn ra theo từng giai đoạn, trong đó các tàu chở dầu và LNG được ưu tiên di chuyển trước, khiến các chuyến hàng container và hàng hóa khác phải đối mặt với tình trạng giao hàng chậm trễ kéo dài hơn.
Hệ quả của việc đóng cửa kéo dài đã làm đứt gãy hoàn toàn chu trình luân chuyển thiết bị, tạo ra tình trạng mất cân đối container nghiêm trọng trên phạm vi toàn cầu. Trong khi một lượng lớn container hàng hóa bị mắc kẹt tại vùng Vịnh, các container rỗng lại dồn ứ tại các cảng trung chuyển ở Châu Âu và Nam Á do các tàu buộc phải thay đổi lộ trình vòng qua mũi Hảo Vọng. Các chuyên gia tại Hapag-Lloyd dự báo cần ít nhất sáu tuần để đưa mạng lưới vận tải của doanh nghiệp trở lại trạng thái vận hành ổn định, tuy nhiên chuyên gia Yuki Togano từ Viện Nghiên cứu Nhật Bản thận trọng hơn khi cho rằng cần tới ba tháng để khơi thông hoàn toàn eo biển và thêm hai đến ba tháng nữa để sản lượng dầu hồi phục hoàn toàn.
Áp lực logistics hiện đang dồn về các cảng trung chuyển chiến lược như Jebel Ali, Singapore và Tanjung Pelepas khi lượng tàu tồn đọng đồng loạt được giải phóng. Hiện tượng này được ví như một vụ tai nạn trên đường cao tốc, nơi việc thông xe tại điểm nghẽn sẽ tạo ra áp lực cực lớn lên các nút giao phía trước, dẫn đến nguy cơ xuất hiện các điểm ùn tắc mới trong mạng lưới hậu cần. Đối với thị trường Việt Nam, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu vẫn chưa thể giảm bớt gánh nặng chi phí khi giá nguyên liệu thô và phụ phí vận tải vẫn duy trì ở mức cao do các hãng tàu cần thời gian tái cơ cấu lịch trình và đội tàu.
Một rào cản kỹ thuật và an ninh đáng lo ngại khác là sự hiện diện của khoảng 80 quả thủy lôi tại trung tâm eo biển Hormuz, khiến hoạt động hàng hải chưa thể khôi phục hoàn toàn mức công suất như trước xung đột. Các công ty bảo hiểm hàng hải hiện vẫn duy trì phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh ở mức cao, từ 3% đến 8% giá trị tàu so với mức 0,25% thông thường, trực tiếp đẩy chi phí cho mỗi chuyến tàu chở dầu lên tới 8 triệu USD. Đặc biệt, giới chuyên gia vận tải bày tỏ quan ngại về việc Iran thảo luận về "dịch vụ hàng hải" trong bản ghi nhớ, điều có thể mở đường cho việc thu phí qua lại tại một tuyến đường vốn miễn phí từ trước đến nay. Triển vọng phục hồi hoàn toàn hệ thống logistics toàn cầu lấy lại trạng thái cân bằng có thể kéo dài từ 9 đến 12 tháng, đòi hỏi cộng đồng doanh nghiệp phải duy trì các kịch bản ứng phó linh hoạt trong giai đoạn chuyển đổi kéo dài này.
#logistics #chuoi_cung_ung #vận_tải_biển #eo_bien_Hormuz #vận_tải_container #giá_dầu #Hapag_Lloyd #Lloyds_List #trung_chuyển #bảo_hiểm_hàng_hải
vi
